رانندگی با دکترا؛ جمعیت رانندگان تحصیلکرده در ایران چقدر است؟

تازه‌ترین آمارهای دولت ایران نشان می‌دهد حدود نیمی از کل بیکاران در این کشور از تحصیلات دانشگاهی برخوردارند. آمارهای سال ۱۳۹۸ همچنین حکایت از آن دارد که هزاران نفر از فارغ التحصیلان دانشگاه‌ها از جمله افراد دارای مدرک فوق لیسانس و دکترا، در جاده‌های بین‌شهری به حرفه رانندگی وسایل نقلیه باری و مسافری روی آورده‌اند.

بنا بر آمارهای سازمان راهداری و حمل نقل، بیش از ۲۴ هزار راننده وسایل نقلیه جاده‌ای تحصیلات دانشگاهی دارند. از بین آنها حداقل ۱۲ هزار نفر دارای مدرک کاردانی و حدود ۱۱,۸۰۰ نفر مدرک کارشناسی دارند. همچنین مدرک ۳۶۴ راننده کارشناسی ارشد یا بالاتر ثبت شده است. 

تعداد رانندگانی که مدرک فوق لیسانس و دکترا دارند، حدود ۷ برابر بیشتر از تعداد رانندگانی که تحصیلات حوزوی دارند. طبق آمار از میان بیش از ۶۱۲ هزار راننده‌ای که حرفه‌شان رسما رانندگی وسایل نقلیه باری و مسافری در جاده‌های ایران است، ۵۳ راننده تحصیلات حوزوی دارند. محل سکونت اکثر (۷۵ درصد) این روحانی-رانندگان استان‌های هرمزگان و گلستان است که جمعیت اهل سنت و روحانیان اهل سنت در این استان‌ها بالا است. بنابراین می‌توان حدس زد اکثر رانندگانی که با تحصیلات حوزوی پشت فرمان ماشین سنگین می‌نشینند، اکثرا روحانیان اهل سنت‌اند. 

این آمار نشان می‌دهد که استان فارس از نظر رانندگان جاده‌ای تحصیلکرده رتبه اول را در ایران دارد. از ۶۳ هزار راننده بین‌شهری مشغول به کار در این استان ۲,۴۸۴ نفر تحصیلات دانشگاهی داشته‌اند که در میان آنها ۳۸ راننده دارای مدرک کارشناسی ارشد یا بالاتر هستند. استان‌های اصفهان با ۲,۲۰۳ راننده دارای تحصیلات دانشگاهی و آذربایجان شرقی با ۱,۶۸۸ به ترتیب در مقام‌های دوم و سوم قرار دارند.

در میان استان‌های ایران، کهگیلویه و بویراحمد بیشتر نسبت جمعیتی رانندگان جاده‌ای تحصیلکرده را در اختیار دارد. محاسبات نشان می‌دهد بیش از ۸ درصد رانندگان جاده‌ای در این استان مدرک دانشگاهی دارند. این نسبت دو برابر بیشتر از میانگین کل کشور (۴ درصد) است. استان‌های چهارمحال و بختیاری، سمنان، مازندران با نسبت نزدیک به ۶ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند. 

لینک به نقشه و جدول اینتراکتیو 

جزییات آمارهای تازه نشان می‌دهد اکثر رانندگان تحصیلکرده در بخش حمل و نقل بار فعالند. ۹,۴۷۸ نفر با مدرک لیسانس پشت فرمان نشسته و ۹,۵۴۴ نفر با مدرک کاردانی شغل رانندگی ماشین سنگین را در پیش گرفته‌اند. در این میان، ۲۹۲ راننده وسیله نقلیه باری مدرک فوق لیسانس یا دکترا داشته‌اند.

از سوی دیگر، جمعیت رانندگان تحصیلکرده‌ای که در بخش حمل و نقل مسافر بین‌شهری فعال‌اند ۴,۸۶۷ نفر است. از این میان ۲,۴۵۹ راننده با مدرک کاردانی، ۲,۳۳۶ با مدرک کارشناسی و ۷۲ راننده با مدرک کارشناسی ارشد و دکترا شغل رانندگی اتوبوس، مینی‌بوس یا تاکسی‌ بین شهری را انتخاب کرده‌اند. 

وضعیت اشتغال جمعیت تحصیل‌کرده در ایران 

این در حالیست که بر اساس آمارهای رسمی، در سال ۱۳۹۸ حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر از فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های ایران، بیکار بوده‌اند. این رقم حدود ۴۲ درصد کل جمعیت بیکار ایران در سال گذشته خورشیدی است. 

جزییات نتایج طرح آمارگیری نیروی کار در سال ۱۳۹۸ نشان می‌دهد از مجموع ۱۳ میلیون و ۵۷۹ هزار ایرانی که مدرک دانشگاهی دارند، کمتر از ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر شاغل‌اند. بیش از ۷ میلیون و ۷۳۴ هزار نفر جمعیت غیرفعال‌ اقتصادی‌اند، یعنی نه کار می‌کنند و نه در جست‌وجوی کار هستند. حدود یک میلیون و ۳۰۶ هزار نفر هم جزو جمعیت بیکار به حساب می‌آیند. یعنی دنبال شغل می‌گردند، اما پیدا نمی‌کنند. 
لینک به جدول اینتراکتیو 

سن و سال رانندگان 

داده‌های مربوط به سن و سال رانندگان وسایل نقلیه باری و مسافری جاده‌ها نشان می‌دهد که تنها ۵ درصد رانندگان جوانان زیر ۳۰ سال هستند، در حالی که بیش از یک پنجم رانندگان حرفه‌ای در جاده‌های ایران بالای ۵۰ سال سن دارند. یک سوم کل جمعیت رانندگان بین ۴۰ تا ۵۰ ساله‌اند، و ۴۰ درصد رانندگان وسایل باری و مسافری جاده‌ای را افراد ۳۰ تا ۳۹ ساله تشکیل می‌دهد.

این می‌تواند نشانه اقبال کم جوانان به حرفه رانندگی بین‌شهری باشد، در عین حال می‌تواند نشانه این باشد که به دلیل شرایط اقتصادی ایران، افراد ترجیح می‌دهند تا سن بالا شغل‌شان را حفظ کنند و به همین دلیل جا برای ورود جوانان جویای کار باز نمی‌شود. 

در سال‌های اخیر، برخی تشکل‌های صنفی رانندگان برای قرار گرفتن حرفه‌شان در مشاغل سخت و زیان‌آور تلاش کرده‌اند. اما این تلاش‌ها تا الان به نتیجه نرسیده است.